Systemisch werken

Ik voel me erkentelijk naar mijn leraren op dit gebied:
Victoria Schnabel (D), Otteline Lamet en Peter van Zuilekom, Ramatheertha (Robert Doetsch, D), Judith Henning (GB), Jan Jacob Stam, Heidi Baitinger (D), Daan van Kampenhout, Ursula Francke (D) en Albrecht Mahr (D). Ik ben lid van het SONT, (Netwerk Opstellingen Nederlands Taalgebied)
Ik werk graag met deze methode omdat die een duidelijke aanvulling is op het werken met de emotionele en de cognitieve laag.

Problemen vanuit het familiesysteem
Bij het werken aan psychische problemen en belemmeringen kan een stadium bereikt worden waarbij veel is verwerkt en veel bewustzijn is ontstaan over het eigen gedrag en de eigen gevoelens terwijl daarmee deze problemen toch niet echt oplossen. Uit het werk van Bert Hellinger blijkt dat dit soort problemen in zo'n geval vaak hun oorsprong vinden in de familie waarin wij zijn opgegroeid.

Energetische verstrikkingen
Door opstellingen van familiesystemen maakte Hellinger zichtbaar dat er in elke familie een systeem van 'regels' werkzaam is dat een optimaal evenwicht lijkt te zoeken. Als om welke reden dan ook deze 'regels' niet gerespecteerd worden dan kan dit leiden tot energetische verstrikkingen die een diepgaande werking hebben op het leven van familieleden, ook in volgende generaties. Dit kan bijvoorbeeld spelen als er familieleden zijn 'buitengesloten' omdat het misschien te pijnlijk was om te rouwen om een vroege dood, of ook bijvoorbeeld als de levenswandel van de betreffende persoon niet acceptabel was.

De Familieopstelling
In een familieopstelling worden door de cliënt representanten voor zijn familieleden intuïtief ten opzichte van elkaar opgesteld. Dit gebeurt vanuit intuïtie en stilte. De systemische krachten die werkzaam zijn in de familie kunnen zo zichtbaar en ervaarbaar worden. Sleutels hierbij zijn ingrijpende gebeurtenissen in de familie zoals vroeg overlijden van de ouders, grootouders, kinderen, broertjes en zusjes, doodgeboren kinderen, echtscheiding, 'vergeten' of uitgestoten familieleden, ernstige ziekten, ongelukken, schuld.
Het verbluffende is dat de aanwezige opgestelde plaatsvervangers die helemaal niet op de hoogte zijn wat er zich vroeger precies heeft afgespeeld, toch dezelfde gevoelens en onderlinge verhoudingen tot uitdrukking kunnen gaan brengen als die van de oorspronkelijke familieleden. Dit alles gebeurt onmiskenbaar op een 'dieper' niveau dan waarvan we ons meestal bewust zijn. Hellinger zelf noemt dit het 'zielsniveau'.

Her-ordening
Door het veranderen van de posities van de opgestelde plaatsvervangers wordt door de begeleider een zo goed mogelijke nieuwe ordening gezocht.
In de laatste fase kunnen ook probleemoplossende uitspraken gebruikt worden om de tot dan toe gebonden energie weer te laten stromen. Je zou dit ook kunnen zien als een ritueel dat de werking kan krijgen van een krachtbron. Het lijkt alsof daarmee verstrikte emotionele energie vrij komt en er meer ruimte ontstaat voor openheid en verbinding.
Het is opmerkelijk hoe ook door nieuwkomers ervaren en herkend kan worden wat een goede oplossing is. Er kunnen zo heilzame krachten in beweging komen die kunnen leiden tot nieuwe impulsen en volgende stappen in verschillende levensgebieden zoals werk en relaties.
Het is ook opvallend dat deze systemische benadering en de structuur van de gebruikte opstellingen ook ruimte kan maken voor verzoening tussen tegenstanders, zonder dat hierbij een oplossing geforceerd wordt. Als zowel daders als slachtoffers de pijn durven voelen van het leed dat veroorzaakt is, blijkt dat ruimte te kunnen geven voor ontspanning.

Andere soorten opstellingen.
Sinds opstellingen zo bekend zijn geworden door Bert Hellinger zijn er vele varianten ontwikkeld. Je kunt opstellingen neerzetten over iedere systemische samenhang. En over bijna alle denkbare onderwerpen. Het belangrijkste is dat het onderwerp persoonlijk relevant moet zijn voor degene die het inbrengt. Het werken met opstellingen geeft een heel ander perspectief aan relaties met anderen en persoonlijk relevante onderwerpen.

In het Familieopstellingenwerk wordt een innerlijk beeld zichtbaar van de wijze waarop de familiegeschiedenis een rol blijkt te spelen in het eigen leven. Ook kan het er toe leiden dat je op een andere manier kunt verhouden met onomkeerbare gegevens. Door de opstelling kan zichtbaar (en voelbaar) worden 'waar het systeem hapert' en daar kunnen stappen in gezet worden.

Bij Structuuropstellingen kan ook met abstractere begrippen (vrijheid, liefde, verlangen, schuld, beklemming, tegenwerking, dood, etc.) gewerkt worden, die je als relevant ervaart in je eigen beleving. Het gaat om je innerlijk beeld van je relatie met de wereld en met jezelf, en de grootheden die jij daarin tegenkomt op je pad.

De vragen van waaruit een opstelling kan worden neergezet komen vanuit de behoefte om bij de kern te komen van wat je beweegt. De opstellingen kunnen bijdragen aan een verheldering van een soort 'innerlijke kaart' die ons handelen beïnvloedt. Een opstelling kan je ook meer in contact brengen met de diepere dynamiek in je leven. Het blijkt dat de manier waarop hiermee contact gekregen kan worden als het ware een vloeiende voortgang kan bevorderen in het proces van zelfverwerkelijking.

Middels de systemische bandering kan gewerkt worden aan langdurige persoonlijke en relationele problemen, ziekten, lichamelijke symptomen, verslaving, trauma, gevolgen van oorlogshandelingen, hardnekkig terugkerende gevoelens of zich herhalende situaties, enz.
Soms betreft het onderwerpen die niet in de eerste plaats over de familie gaan, maar die licht kunnen werpen op bijvoorbeeld bijvoorbeeld de dynamiek van een innerlijk conflict, of een lichamelijke klacht, of iets anders wat de aandacht vraagt.