Een aantal mensen die een traumatische ervaring hebben gehad zal hier op lange termijn gevolgen van ondervinden.

Klachten zoals voortdurende relatieproblemen, slaapstoornissen, stemmingswisselingen, rug- en nekproblemen en andere voortdurende ongemakkelijke symptomen die niet te verhelpen blijken te zijn met de gangbare middelen, hangen vaak samen met de lichamelijke effecten van het overspoeld zijn in traumatische ervaringen.

Mensen die getraumatiseerd zijn blijken niet alleen herinneringen aan de traumatische gebeurtenis mee te kunnen dragen in hun hersenen maar ook in hun lichaam. Dit geheugen wordt tot uitdrukking gebracht in de symptomen die horen bij een Post Traumatisch Stress Syndroom, zoals bijvoorbeeld nachtmerries, flashbacks, slapeloosheid, schrikreacties en gedrag waarbij de persoon geen of weinig contact met zichzelf voelt. Hij of zij kan in een diffuse toestand geraken, of overspoeld raken door eigen emoties.

Het trauma kan zo effect hebben op het functioneren in de tegenwoordige tijd. Uit onderzoek is ook duidelijk geworden dat trauma een aanwijsbaar effect kan hebben op het zenuwstelsel. Mensen die als getraumatiseerd te diagnosticeren zijn blijken bijvoorbeeld meer dan gemiddeld prikkelgevoelig te zijn.

Juist getraumatiseerde mensen kunnen er veel baat bij hebben zich beter bewust te worden van hun grenzen, zodat zij de overprikkeling meer en meer kunnen beperken.

Er kan sprake zijn van een complicerende factor bij mensen die als kind mishandeld of misbruikt zijn door vertrouwensfiguren. Vaak blijkt dat zij als kind de conclusie getrokken hebben dat liefde en grensoverschrijding bij elkaar horen, wat aanleiding kan geven tot allerlei vormen van hernieuwde traumatisering.

Juist het vermogen om opnieuw grenzen te leren stellen is dus belangrijk om rust en evenwicht te vinden in het dagelijks leven.

Een metafoor om het verschil te illustreren tussen enerzijds een ontwikkelings-uitdaging (waar een mens of kind levenservaring mee op doet en sterker van kan worden) en anderzijds een trauma is het beeld van een rivier waarin zich eilandjes bevinden. Soms is het water hoger, dan worden de eilandjes overspoeld. Dan kan de rivier ook buiten zijn oevers treden. Als het water weer lager is herstelt de oude toestand zich min of meer, ook al zijn de eilandjes misschien wat van vorm veranderd.

Bij kinderen kan dit zijn: De geboorte van een nieuw broertje of zusje, evenals een verhuizing, of een nieuwe school is een uitdaging voor het kind om zich opnieuw aan te passen. Hierdoor ontwikkelt hij zich verder ofwel hij raakt er juist van achterop. Voor volwassenen geldt hetzelfde: nieuw werk, een nieuwe relatie, eigenlijk elke situatie die een nieuw appèl doet op de persoon, geeft zowel een kans om zich verder te ontwikkelen als om vast te lopen.

Als er echter een overweldigend snelle of hevige waterstijging is, dan kunnen sommige eilandjes worden meegesleurd en kan de oever voorgoed beschadigd worden, onder andere door het ontstaan van sterke draaikolken die een extra bedreiging voor de oever zijn. Soms kunnen er zo naast de rivier poelen ontstaan die er eerder niet waren, maar die blijven. Dit laatste geeft een beeld van 'trauma'.

Als het om een kind gaat kan dit zijn: een ziekenhuisopname op jonge leeftijd, of de ouder is ernstig of langdurig ziek. Soms gaat het om een gebeurtenis die klein lijkt maar door de omstandigheden of de toestand van het kind een groot effect heeft. Voor volwassenen kan elke situatie die op dat moment niet goed te bevatten is traumatisch zijn, zoals rampen, ziektes, overlijden van dierbaren.

Wat vaak over het hoofd wordt gezien is dat er er vrijwel altijd kwaliteiten zijn ontwikkeld als gevolg van trauma, zoals grote opmerkzaamheid, goed voor jezelf kunnen zorgen, mensenkennis, snelheid, enzovoort. Door de pijn van het trauma worden deze kwaliteiten vaak niet op waarde geschat.

In het beeld van de rivier kun je dit een plaats geven door te beseffen dat ter hoogte van de draaikolken meer naar het midden van de stroom zich meestal een kolk bevindt die de andere kant opdraait. Deze tegenstroom kan gezien worden als beeld van de kwaliteiten die ontstaan als gevolg van trauma.

Als er sprake is van een trauma kan geleerd worden om deze kwaliteiten bewuster te gebruiken als 'bron' om zo de klachten beter te kunnen hanteren.

Lang heerste het idee dat in therapie een trauma geheeld kon worden door het weer opnieuw op te roepen. Inmiddels wordt steeds meer duidelijk dat dat juist hertraumatiserend kan zijn, omdat de ervaring nog steeds niet geïntegreerd kan worden. Bij therapie gaat het eerder om herstel van de verstoorde informatieverwerking.

Vaak weten we niet meer hoe het ontstaan is of we onderdrukken of bagatelliseren de effecten die ondervonden worden. Soms is het verhaal wel duidelijk terwijl dit inmiddels helemaal losgekoppeld kan zijn van het gevoel. Vaak wordt er niet stilgestaan bij het effect wat een traumatische gebeurtenis op ons tegenwoordige leven uitoefent.

Er wordt tegenwoordig meer stilgestaan bij de effecten van trauma. De laatste jaren zijn verschillende op het lichaam georiënteerde behandelingen van trauma ontwikkeld, die elk hun bijdrage hebben geleverd en die werken op het niveau van de lichamelijke verankering.

  ga naar de Workshop 'Trauma'

Op het gebied van traumabehandeling heb ik scholing gevolgd bij:

Prabha Bell (USA), Erik Jaerlnaess (DK), Veronika Stauber (D), Pat Ogden (USA),
(zie ook:   www.SensoriMotorPsychotherapy.org,    www.HakomiInstitute.com,  www.Traumacenter.org) en E. Nijenhuis (GGZ Assen), Peter Levine